Araudia irakurtzea

Elena González Lolo 9 urterekin hasi zen patin hockeyan Biesca Gijón Hockey klubean (Solimar Gijón), gaur egun Telecable Gijón Hockey Clubean eta 13 urterekin emakumezkoen lehen taldean sartu zen. Jokalari gisa hasi zen, baina denboraldi bat geroago, atezainez jantzi zen, eta 18 denboraldi egin zituen guztira, belauneko lesio larri batek bere ibilbidea eten zuen arte.

Asturiarrak ezin konta ahala kirol arrakasta lortu zituen: lau Europako Kopa (2009, 2010, 2012 eta 2018), hiru OK Liga (2009 eta 2018) eta lau Erreginaren Kopa (2012, 2013, 2016 eta 2019).

Belauna sendatu ondoren, Parisko Noisy-le-Granden jokatu zuen eta bertan Frantziako Ligako denboraldi bat jokatu zuen.

Gaur, kirol honi buruz, patin-hockeyari buruz, galdera sorta bati erantzungo digu.

MSK Hockey Mungia; Noiz eta zergatik iristen zara Hockey Patinesera?

Elena González Lolo; Ba 8 urterekin iritsi nintzen patin hockeyan, eskolan. Handik Solimarrek eskolaz kanpoko bat ematen zuen hiriko zenbait ikastetxetan. Nire arreba Sarak egiten zuenez, pixka bat zaharragoa izan bezain laster, izena ere eman nahi izan nuen, berak esaten zidan bezala, beti kopiatu nahi izaten nuen.

MSK; Noiz hasi zinen arbitratzen eta nola egin zenuen?

EGL; 18rekin hasi nintzen, une hartan gutxieneko adina zena. Arbitrajearen kontuak beti eman zidan atentzioa, eta ahal izan nuenean, izena eman nuen probatzeko.

MSK; Izan al zenuen erreferenterik erabakia hartzerakoan gutxietsi zintuenik?

EGL; Egia esan, ez, lehen nioen bezala, atentzioa ematen zidalako hasi nintzen. Erreferenteak gero etorri ziren. Gustatzen zaizun mundua dela ikusten hasten zarenean, onenei erreparatzen hasten zara. Asturiasen nazioarteko hainbat kide daude, hala nola Miguel, Yoni edo Luis Mier. Aurten igo berri da, eta urte bakoitzean ikasten eta ikasten jarraituko dut.

Femeninoan erreferentzia erraza da, nahiz eta beste batzuk egon, niretzat erreferentzia beti izango da Teresa, jada aktibo ez dagoen galiziar jokalaria. Harritzen ninduen emakume batek maila maskulino gorena ezarri ahal izateak, horrek dakarren presioarekin, lidergo-gaitasun horrekin eta egoten jakitearekin.

MSK; Zenbat denboraldi daramazu arbitraje-lanetan eta zenbat nazio-mailan?

EGL; Hasi nintzenetik (13 urte) eta nazio mailan, denboraldi hau hirugarrena izango da.

MSK; Nola lortzen da nazioarteko arbitrajea, helburu bat da?

EGL: Nazioartean arbitratzeko, proposatu egin behar zaituzte. Egia esan, ez da nire helburua. Ahal dudan guztia hobetzera eta pistan gozatzera bideratu nahi dut, jokalari gisa gertatzen zitzaidan bezalaxe, eta iritsi behar badu, horretarako prest ikusten nautelako izan dadila.

MSK; Zein da estatu-mailako arbitro diren emakumeen ehunekoa?

EGL: Egia esan, portzentajeari buruz ez dut ideiarik ere, baina esango nuke orain 5 edo 6 nazioko erroldak garela jardunean.

MSK; Nola lortzen da arbitra lizentzia, ikasten dena? Maila fisikoan bada eskakizunen bat? Hobby bat da?

EGL: Azterketa teorikoak eta fisikoak egin behar dira. Zehazki, nazio mailan, urtean bi egiten ditugu. Teorikoak batez ere araudikoak dira, eta fisikoak arintasun, erresistentzia eta abarrekoak. Araudia, kokapena, seinaletika eta hitzezko eta hitzik gabeko hizkuntza aztertzen dira. Hobby bat baino gehiago, nik esango nuke lan horrekin gozatzen dugula, nahiz eta, lan guztietan bezala, egun txarrak izan.

MSK; Nola dakizu zein partida arbitratuko duzun astero? Ba al duzu plangintzarik aurretik edo zure prestasunaren arabera partidak esleitzen dizkizute?

EGL; Astero eskuragarritasun-galdetegiak jasotzen ditugu aste batzuk beranduago jokatuko direzen jardunaldientzako. Zure erabilgarritasunaren eta arbitraje-taldearen arabera, partida batzuk edo beste batzuk esleitzen dizkizute.

MSK; Prestasunaz ari garela, arbitrajetik bizi zara edo diru-sarrera erregularrak dituzu enpleguren batean?

EGL; Ez, nire kasuan ez naiz arbitrajetik bizi, gainsoldata bat da, demagun. Arbitratzen soilik aritzen diren lankideen kasuak zenbatuak dira. Lan erregularra dut, gehienek bezala, eta asteburu eta jai egun asko ematen ditut arbitratzeko.

MSK; Oroitzapen onik al duzu?

EGL; Askok, batez ere partida politak ematen hasten direnean, kategoria batean debutatzen duzu edo txapelketaren bat ematen dizute. Beste ikaskide batzuekin binaka jotzen hasteak eta haiekin denbora partekatzeak beti laguntzen du oroitzapen onak gordetzen.

MSK; Eta oroitzapen ez hain onik?

EGL; Baita ere. Argi dago mundu honetan zaila dela mundu guztia zure erabakiekin eta irizpideekin ados egotea. Beraz, ez dituzte beti errespetatzen, eta askotan zu ere ez zaituzte errespetatzen. Ez zait gustatzen horietan arreta jartzea, une horietan gaizki pasa dezakezulako, baina, zalantzarik gabe, gehien ikasten den horietakoak dira.

MSK; Konta daitekeen pasadizoren bat?

EGL; Nire buruan denbora gehiago igarotzea merezi duenik ez. Gauza horiek momentuan bertan pentsatu eta heldu behar direla uste dut, haiengandik ahal den guztia ikasi eta pasatzen utzi. Une horretan ainguratuta geratuko bagina, ez legoke epailerik hainbeste liga jasateko.

MSK; Zer nabarmenduko zenuke jokalekuan egiten duzuen lanaz?

EGL; Iruditzen zait gutxi baloratzen dela. Sarritan ikusten ditugu arbitroen akatsak, eta gutxitan estimatzen dugu zenbat aldiz asmatzen duten edo zenbat ahalegin egiten duten beren lana ondo egiteko, oker daudenean ere. Arbitratzea ahalegin fisikoaren, kontzentrazioaren, hautematearen, esperientziaren eta “zortearen” laburpen bat da une batzuetan, jokaldi zehatz bat ondo ikusteko edo ez ikusteko.

MSK; Zure ustez, zein da alderdi baten zuzendaritzarako lanik zailena?

EGL; Esango nuke zailena dela partida iraultzen denean lasai egotea eta jokalariengan iraultza horiek jaistea.

MSK; Hockeyari jarraitzen diozu pistan aurkituko dituzun kirolarien izenak jakiteko? Izenez deitzen diezu?

EGL; Hockeyari nahikoa jarraitzen diot ehuneko handi bat ezagutzeko, baina ez ditut ezagutzen mundu osoko izenak. Ezagutzen badut, bai, gustatzen zait haien izenez hitz egitea.

MSK; Neskek mutilek baino errazago jartzen dizute?

EGL; Gauza guztietan bezala, zein kategoriari buruz ari garen. Argi dago ezker eskua izan behar dela alderdi bat edo bestea nola kudeatu aukeratzerakoan, alderdiak eta alderdiak daude. Baina beti irizpide berak eta arbitraje-errespetua mantenduz.

MSK; Guk 3 urte daramatzagu familien laguntza izaten jardunaldi tekniko batera joateko, non araudiari buruzko ezagutzak eskuratzen dituzun, uneren batean ez badigute arbitrorik esleitzen edo kirolarien onerako konpondu beharreko aparteko inguruabarrak sortzen badira; zer deritzozu oinarrizko arbitrajeari?

EGL; Uste dut garrantzitsua dela etorkizuneko jokalariak eta etorkizuneko epaileak prestatzeko. Inor ez da ikasita jaiotzen. Saiakuntza eta errore bidez ikasten da, bizitzan bezala. Hori dela eta, deigarria iruditzen zait zein gogor jartzen diren guraso batzuk arbitroa erabaki batean erratzen denean, batzuetan bere irizpidearen arabera bakarrik. Horrekin ere irakasten diete seme-alabei nola jokatu besteen akatsen aurrean.

MSK; Non dago gakoa eskola-adineko partidak arbitratu nahi dituzten epaileak lortzeko?

EGL; Egia esan, galdera ona da, uste dut garrantzitsuak direla bai hori sustatzeko ekimenak, bai belaunaldi berriek hasteko duten interesa, eta hori erreferenteekin bakarrik lortzen da.

MSK; Federazioen, kluben lana al da?

EGL; Guztion lana izan beharko litzatekeela uste dut. Alde batetik, kluben aldetik harrobiko haur bat beheko kategorietako entrenamenduak antolatzen jartzea bezain erraza da, adibidez, alebin bat edo haur bat, aurrejaminei. Hortik bi gauza positibo atera daitezke: edo etorkizuneko epaile posibleak atera, edo gaztetatik ikus dezatela nolako zailtasuna duen, horrela, agian, handiagoak direnean, enpatikoagoak izango dira.
Federazioen aldetik, baliteke noizean behin txikien lagunarteko txapelketak antolatzea asteburu batean, arbitratzeko jakin-mina duen edonori irekita.

MSK; Animatuko al zenituzke neskak epaile izatera?

EGL; Jakina, jakin-mina duten guztiak animatuko nituzke. Azkenean, neskok gutxiago ausartzen gara gauza hauetara, azaldu egiten gaituztelako, baina garrantzitsua da okupatu nahi ditugun espazioak betetzen jarraitzea, zeri esango dioten beldurrik gabe.

MSK; Pandemiak partidak emateko beharra sortu zigun, eta horrek beti errazten du kirolaren ikusgarritasuna, baina, zer iritzi duzu patin-hockeyan “VAR” bat izateko aukeraz?

EGL; Izan ere, dagoeneko lehiaketa batzuetan inplementatzen ari da. Kirolerako ona izan daitekeela iruditzen zait, baina betiere ondo araututa badago. Gure kirola hain azkarra da eta hainbeste elementu ditu, non ondo arautu ezean, kaltegarria izan daitekeen. Geldialdi gehiegik erakargarritasun gutxiago eragin liezaiokete gurea bezalako kirol dinamikoari.

MSK; “Pachangetan” parte hartzen jarraitzen duzu, ala arbitroek ez dizute uzten?

EGL; Ez, patinak eskegi nituenetik ez dut berriro patxanga bat jokatu. Ez debekatzen digutelako, baizik eta atezain-lanak egiten badituzu, pentsa urteak daramatzazula entrenatu gabe. Oraingoz ez dut faltan bota. Orain kirol berriak praktikatzen ari naiz.

MSK; Aholkuren bat arbitrajea gure klubeko jokalarien familiei hurbiltzeko?

EGL; Beno, gure kirolzaleentzat nahiko erraza da noizean behin araudia irakurtzea partidetan gertatzen dena ondo ulertzeko. Era berean, kategoria gorenetako alderdiak ikus ditzatela, arau mota jakin batzuk nola aplikatzen diren ikus dezaten, eta abar.